|
|
|
|
Drie mediakunstenaars vertellen hoe ze geluid en composities hebben
laten bepalen door plaats en beweging. Yolande Harris laat zien hoe ze
op een kleine boot op zee met een sextant haar plaats op aarde
leert bepalen. De camera tuurt met haar door de kijker van de sextant en
het blijkt door de deining lastig om de zon aan de einder lang genoeg in het
vizier te houden. Daarna vertelt ze hoe ze in een paar weken tijd met
collega's van een uitgeklede gps ontvanger en een minieme geluidengenerator
een walkman maakt waarmee je over straat kunt lopen. De data van
gps satellieten worden nu niet vertaald naar kaartinformatie en straatnamen
maar naar geluidsgolven zodat je op een koptelefoon van deze muziek-gps kunt
luisteren naar het
effect van je bewegingen en je plaats op aarde onder de satellieten die hoog
boven je door de ruimte gaan.
Atau Tanaka werkt in een laboratorium van Sony in Parijs waar technici en kunstenaars samen onderzoek kunnen doen zonder dat er gericht naar een product toe moet worden gedacht. Hij maakte zusterapparaten van de muziek-gps. Drie gebruikers kunnen ermee gaan wandelen en hun bewegingen, snelheid en plaats worden in een expositieruimte verwerkt. De onderlinge bewegingen beïnvloeden de muziekgenerator en zo maken de drie samen muziek zonder dat er één weet waar de anderen zijn. In de expositieruimte kan het publiek ze volgen doordat een schermbeeld van de omgeving vervormt waar er gelopen wordt. En de snelheden van de drie worden omgezet in een golvende grafiek. David Dunn maakt luisterende apparaten. Van een trilplaatje uit een zingende wenskaart en een gesloopte vleesthermometer maakt hij een microfoon waarmee je naar de natuur kunt luisteren. Zijn zelfbouwmicrofoons werden in de loop der jaren geperfectioneerd en sommige types presteren beter dan peperdure laboratorium-microfoons. We horen een mier tien centimeter onder de grond terwijl er op de achtergrond een kraai voorbijvliegt. Ook ultrasoon geluid maakt hij hoorbaar, van vleermuizen tot het voor mensen onhoorbaar kabaal van medische apparaten op een ziekenzaal. Hij legt uit dat een deel van wat we horen theoretisch te hoog geluid is om waar te nemen en toch horen we het, dankzij de bouw van ons hoofd dat is gemaakt voor het zenden en ontvangen van hogere tonen dan we ons bewust zijn. Ook hij heeft een muzikaal vertaalapparaat gemaakt, een aantal clusters van muziekschakelingen die zelfstandig eindeloos variërende klanken kunnen samenstellen maar die ook gevoed en beïnvloed worden door klanken uit de omgeving. Zo'n apparaat, in het bos neergezet, doet op eigen manier mee met de omgeving en het zendt al luisterend zijn knorrende, zoemende en fluitende signalen uit. Het blijkt dat de dieren niet van het apparaat schrikken, niet vluchten maar het herkennen als een onderdeel van alles. Vogels komen dichtbij, luisteren, zingen mee en vliegen weer verder. We horen ook wat de compositieschakelingen doen als ze alleen naar elkaar luisteren en geen ‘inspiratie’ zoeken in omgevingsgeluid. Dat is spannend, een solo. Een geluid waarbij ik me ruiters voorstel die met wapperende haren een berg op snellen, verdwijnen en als vogels verder vliegen. Als Yolande en Atau ook de richting van de data zouden veranderen en hun composities zouden worden omgezet in landschap en beweging, wat zou je dan krijgen? Yolande Harris vertelt dat je met een gps anders door de wereld gaat, niet meer kunt verdwalen doordat je altijd weet waar je bent. Ja, dat is zo. Maar ik blijf me, als ik reis van het ene in mijn gps opgeslagen punt naar het andere doel, onderweg altijd verbazen over de wereld tussen die punten, die steeds anders is. Spelen kinderen nog boomverwisselen? Rennen van de ene boom naar de andere en steeds verder durven, hopend dat er daarginds nog een vrije boom is om aan te klampen en verder te kijken. Links: [Thanks to Dr. John Scialli in Phoenix for spotting the reverse data flow concept] |